We zetten de puzzel voor je klaar…
Sudoku uitgelegd, deel 4 van 6
Nu kijk je naar één cijfer over meerdere rijen tegelijk. Passen twee rijen dat cijfer alleen kwijt in dezelfde twee kolommen, dan is het in die kolommen vergeven. Met drie rijen heet het een zwaardvis, met vier een kwal — hetzelfde idee, een maat groter.
Neem één cijfer. In twee rijen kan het alleen nog in precies dezelfde twee kolommen — vier vakjes op de hoeken van een rechthoek. Hoe je het ook invult, in die twee kolommen is het cijfer daarmee vergeven, dus elders in die kolommen valt het af. Het werkt net zo goed met rijen en kolommen omgedraaid.
Een X-wing met drie in plaats van twee: in drie rijen past een cijfer alleen nog in dezelfde drie kolommen. Elke rij pakt er één, dus in die kolommen is het cijfer verder overal weg. Niet elke rij hoeft alle drie de kolommen aan te bieden — twee is genoeg.
Dezelfde vis nog een maat groter: vier rijen die een cijfer alleen nog in dezelfde vier kolommen kwijt kunnen. In die kolommen valt het cijfer daarbuiten overal af.
Op moeilijk is de zwaarste stap die een sudoku vraagt altijd een X-wing of een XY-wing. Van de vijf niveaus vraagt alleen expert om een zwaardvis of een kwal. Je zoekt een vis wanneer paren en snijpunten niets meer opleveren. Kies één cijfer en schrijf per rij op in welke kolommen het nog kan. Rijen met maar twee of drie plekken tellen mee; vind je twee rijen met precies dezelfde twee kolommen, dan heb je een X-wing, en drie rijen die samen precies drie kolommen gebruiken vormen een zwaardvis. Doe daarna hetzelfde met de kolommen, want een vis kan ook rechtop staan.
Neem de 6. In rij 2 kan hij nog maar op twee plekken, in kolom 3 en kolom 8, en in rij 7 precies zo. Komt de 6 van rij 2 in kolom 3, dan moet die van rij 7 in kolom 8, en andersom. Hoe het ook uitvalt: in kolom 3 en in kolom 8 staat de 6 in rij 2 of in rij 7. In alle andere vakjes van die twee kolommen valt de 6 dus af. Vaak verdwijnt hij zo in één stap uit meerdere vakjes tegelijk, en daar zit de kracht van een vis.
Een vis klopt alleen als elke rij het cijfer álleen in de kolommen van de vis heeft. Kan de 6 in rij 7 ook nog in kolom 5, dan is het geen X-wing, hoe mooi de rechthoek er verder ook uitziet. Zo’n extra plek heet een vin; een vis met een vin is een andere techniek, en geen sudoku van ons heeft hem nodig. Let ook op waar je wegstreept: zoek je over rijen, dan valt het cijfer af in de kolommen, niet in de rijen zelf. Na de vissen komen de wings, waar je met vakjes van twee kandidaten werkt.